Thang máy tải hàng có chở người được không? là thắc mắc của nhiều chủ xưởng, kho hàng, cửa hàng và cơ sở sản xuất khi cần nhân viên đi cùng hàng hóa giữa các tầng. Tuy nhiên, không phải thang tải hàng nào cũng được phép chở người. Trước khi vận hành, cần kiểm tra đúng công năng thiết kế, thông số kỹ thuật và phạm vi sử dụng để tránh rủi ro mất an toàn.
Trong bài viết này, Fulift Việt Nam sẽ làm rõ quy định, rủi ro khi dùng thang tải hàng để chở người và loại thang phù hợp khi cần nhân viên đi cùng hàng hóa.
Vì sao thang máy tải hàng không nên chở người?
Thang máy tải hàng được làm ra để vận chuyển hàng hóa, còn thang có người sử dụng phải đáp ứng thêm nhiều yêu cầu về an toàn trong cabin. Sự khác nhau nằm ngay từ mục đích thiết kế, hệ thống bảo vệ và cách xử lý khi xảy ra sự cố.
Mục đích thiết kế khác nhau
Thang tải hàng thường được tính theo khối lượng hàng, kích thước pallet hoặc xe đẩy, tần suất vận chuyển và điều kiện làm việc tại kho, xưởng. Kết cấu ưu tiên khả năng chịu tải, chịu va đập và làm việc ổn định trong môi trường công nghiệp.
Thang chở người lại phải tính thêm độ rung, gia tốc khi khởi động, dừng tầng và các yêu cầu bảo vệ người trong cabin.
TCVN 6396-31:2020 áp dụng cho thang chỉ dùng để chở hàng, trong khi thang chở người thuộc nhóm tiêu chuẩn khác. Hai loại thang không nên được sử dụng thay cho nhau chỉ vì cabin có kích thước tương tự.
Hệ thống an toàn không giống nhau
Một thang chuyên chở hàng có thể không được trang bị đầy đủ các bộ phận phục vụ người sử dụng như cảm biến cửa, hệ thống liên lạc, cứu hộ khi mất điện hoặc cơ cấu hãm phù hợp cho hành khách.
Cabin kín, có nút bấm bên trong hay tải trọng lớn cũng chưa đủ để xác định thang được phép chở người. Fulift Việt Nam thường kiểm tra hồ sơ kỹ thuật và cấu hình an toàn của thiết bị trước khi đưa ra kết luận.
Dùng sai công năng làm tăng rủi ro
Rủi ro dễ gặp nhất là người bị kẹt khi thang mất điện hoặc dừng giữa tầng mà thiết bị không có hệ thống cứu hộ phù hợp.
Cửa thang hàng cũng có thể thiếu các cảm biến bảo vệ thường dùng trên thang chở người, làm tăng nguy cơ kẹp khi đóng mở. Nguy hiểm hơn khi người đứng cạnh pallet, xe đẩy hoặc hàng nặng trong cabin. Nếu thang dừng gấp, hàng hóa có thể xô lệch và va trực tiếp vào người.
Nếu công việc thường xuyên cần nhân viên đi cùng hàng hóa, phương án an toàn hơn là chọn loại thang được thiết kế và kiểm định cho cả người và hàng ngay từ đầu.
Khi nào thang tải hàng có thể chở người?
Thang tải hàng chỉ nên chở người khi ngay từ đầu thiết bị được thiết kế cho cả người và hàng. Nếu thang chỉ được chế tạo cho mục đích vận chuyển hàng hóa, việc cabin rộng hay tải trọng lớn cũng không làm thay đổi công năng sử dụng.
Thang được thiết kế cho cả người và hàng
Một số kho, xưởng, siêu thị hoặc bệnh viện có nhu cầu để nhân viên đi cùng xe đẩy, pallet hoặc hàng hóa giữa các tầng. Khi đó, nên dùng loại thang được thiết kế cho người và hàng ngay từ đầu.
Loại thang này vẫn chịu được tải hàng lớn nhưng đồng thời có thêm các yêu cầu an toàn dành cho người sử dụng, như hệ thống cửa, cứu hộ, liên lạc và cơ cấu bảo vệ trong cabin.
Cabin lớn không có nghĩa là được chở người
Có những thang hàng tải trọng 1.000kg, 2.000kg hoặc hơn, cabin rất rộng và thậm chí có bảng điều khiển bên trong. Những đặc điểm đó chưa đủ để kết luận thang được phép chở người.
Muốn biết chính xác, cần kiểm tra hồ sơ kỹ thuật, mục đích thiết kế và cấu hình an toàn của thiết bị. Nếu hồ sơ chỉ ghi công năng chở hàng, người vận hành không nên đi cùng cabin.
Phân biệt thang chuyên chở hàng và thang chở người & hàng
Hai loại thang có thể khá giống nhau về kích thước cabin hoặc tải trọng, nhưng mục đích sử dụng và yêu cầu an toàn khác nhau.
| Tiêu chí | Thang chuyên chở hàng | Thang chở người & hàng |
|---|---|---|
| Mục đích sử dụng | Vận chuyển hàng hóa | Vận chuyển cả người và hàng |
| Người đi trong cabin | Không dùng cho mục đích này | Có |
| Yêu cầu an toàn | Tập trung vào việc vận chuyển hàng | Có thêm các yêu cầu bảo vệ người sử dụng |
| Ứng dụng | Kho, xưởng, khu vực vận chuyển vật tư | Nhà máy, kho, cơ sở cần nhân viên đi cùng hàng |
| Khi lựa chọn | Quan tâm tải trọng, kích thước hàng và tần suất sử dụng | Cần tính thêm số người, cách vận hành và các hệ thống an toàn |
Cabin rộng, tải trọng lớn hay có nút bấm bên trong chưa nói lên thang có thể chở người. Cần xem đúng công năng thiết kế và hồ sơ kỹ thuật trước khi vận hành.
Khi nào không nên cho người đi cùng thang hàng?
Không nên cho người đi cùng thang chuyên chở hàng, kể cả khi cabin rộng hoặc có nút bấm bên trong.
Những cách sử dụng dễ gặp như đứng cạnh pallet, đi cùng xe đẩy hoặc vào cabin để giữ hàng đều tiềm ẩn rủi ro. Khi thang khởi động, dừng gấp hoặc hàng bị xê dịch, người đứng bên trong có thể bị va đập hoặc kẹp giữa hàng và vách cabin.
Thang hàng cũng không nên được dùng như phương tiện đi lại giữa các tầng chỉ vì muốn tiết kiệm thời gian.
Nếu cần người đi cùng hàng thì nên chọn thang nào?
Khi công việc yêu cầu nhân viên đi cùng hàng hóa, nên chọn thang được thiết kế cho cả người và hàng ngay từ đầu.
Khi tư vấn, Fulift Việt Nam thường xem các yếu tố như loại hàng, tải trọng mỗi chuyến, kích thước pallet hoặc xe đẩy, số người đi cùng, số tầng và tần suất sử dụng. Những thông tin này quyết định kích thước cabin, tải trọng và cấu hình thang phù hợp.
Không nên lắp thang chuyên chở hàng rồi tận dụng thêm để chở người về sau. Công năng sử dụng cần được xác định rõ ngay từ thiết kế và hồ sơ kỹ thuật.
Thang đang sử dụng có chở người được không? Kiểm tra thế nào?
Nếu cơ sở đã có sẵn thang máy nhưng không rõ thiết bị có được phép chở người hay không, đừng đoán qua kích thước cabin, tải trọng hay bảng điều khiển. Nên kiểm tra lại hồ sơ và thông tin kỹ thuật trước khi cho người sử dụng.
Kiểm tra hồ sơ kỹ thuật
Trước hết, xem lý lịch thang máy, hồ sơ kiểm định và hướng dẫn sử dụng của nhà sản xuất.
Các tài liệu này thường ghi rõ:
- mục đích sử dụng của thang;
- nhóm thiết bị;
- tải trọng và giới hạn vận hành;
- thời hạn kiểm định;
- thang có được phép chở người hay không.
Nếu hồ sơ ghi thiết bị chỉ dùng để chở hàng thì không nên cho người đi trong cabin.
Hỏi lại đơn vị lắp đặt hoặc bảo trì
Nhiều thang đã sử dụng lâu năm có thể thất lạc hồ sơ. Khi đó, nên liên hệ đơn vị từng lắp đặt, bảo trì hoặc kiểm định để xác định lại công năng.
Fulift Việt Nam thường dựa vào cấu hình thiết bị, hồ sơ còn lưu và hệ thống an toàn thực tế để kiểm tra, thay vì nhìn bên ngoài rồi kết luận.
Không tự cải tạo thang hàng thành thang chở người
Lắp thêm nút bấm, thay bảng điều khiển hoặc bổ sung cửa không làm thang chuyên chở hàng trở thành thang chở người.
Khả năng chở người còn liên quan đến hệ thống phanh, khống chế vượt tốc, khóa cửa, mạch an toàn và nhiều bộ phận khác. Tự thay đổi kết cấu hoặc mạch điều khiển có thể làm mất an toàn và ảnh hưởng đến việc kiểm định thiết bị.
Nếu không chắc thang đang dùng thuộc loại nào, nên kiểm tra lại hồ sơ hoặc nhờ đơn vị kỹ thuật xác nhận trước khi cho người đi cùng hàng.
Cần xác định gì trước khi lắp thang tải hàng?
Trước khi chọn thang tải hàng, nên xác định rõ nhu cầu sử dụng thực tế. Fulift Việt Nam thường trao đổi trước 5 thông tin sau:
- Chở loại hàng gì?
- Tải trọng mỗi chuyến bao nhiêu?
- Kích thước hàng hoặc pallet thế nào?
- Có cần người đi cùng hàng không?
- Số tầng và tần suất sử dụng ra sao?
Trong 5 yếu tố trên, việc có người đi cùng hàng hay không cần chốt ngay từ đầu. Nếu có, loại thang, hệ thống an toàn và yêu cầu thiết kế sẽ khác so với thang chuyên chở hàng.
Xác định đúng nhu cầu ngay từ đầu giúp chọn cấu hình phù hợp và tránh phải thay đổi thiết bị sau khi đã lắp đặt.
Kết luận
Thang chuyên chở hàng không nên dùng để chở người khi thiết bị không được thiết kế cho mục đích này. Nếu công việc cần nhân viên đi cùng pallet, xe đẩy hoặc hàng hóa, nên chọn thang chở người và hàng ngay từ đầu.
Với thang đang sử dụng, cần kiểm tra lại hồ sơ kỹ thuật và xác nhận đúng công năng trước khi thay đổi cách vận hành. Không nên tự cải tạo hoặc tận dụng thang hàng để chở người chỉ vì cabin rộng hay tải trọng lớn.
Fulift Việt Nam nhận tư vấn, khảo sát và đề xuất cấu hình thang tải hàng theo nhu cầu thực tế. Nếu chưa rõ công trình nên dùng thang chuyên chở hàng hay thang chở người và hàng, có thể liên hệ để được kiểm tra trước khi lắp đặt.
